ففتا

راهکاری درحفظ از منابع طبیعی هندوکش

با  توجه تغییر گستر ش آب و هوای  جهانiemeg
داکتر یارمحمد حیدر زاده کار شناس محیط زیست سویدن
عوارض طبیعی یک سوم  افعانستان  را کوه ساخته وسمت سلسله این ها از شمال شرق به جنوب غرب می باشد وسلسله جبال همالیه که از سطح مرتفع پامیر داخل افغانستان می شود به هندوکش موسوم است و صفحات شمال کشور را با قسمت های که  در جنوب  این دیوار واقع است جدا می سازد.  کوه  های هندوکش با عظمت  به عنوان  خاواک  ٫سالنگ ٬ شبر ٫ کوه بابا ٫  سفید کوه و  غیره نشیب می گیردد و در داخل  افغانستان  طول  آن  ۶۰۰  کیلومتر ازشمال شرق پامیر  آغاز تا جنوب غرب به هرات ادامه  یافته است و عرض آن  بین ۳۰۰ کیلو متر تا ۲۵ کیلومتر می باشد.                                                                       در نواحی بدخشان عرض کوه  هندوکش بین ۸۰ تا ۱۰۰ کیلومتر  در نواحی پنچشیر  از ۲۵ تا  ۳۵ کیلومتر و در نواحی بامیان  از ۳۰ تا ۴۰ کیلومتر است.                                                  درگذشته  قله های  هندوکش  دایم  از برف پوشیده بود  و در یا های مهم  به جانب شمال و جنوب  ازآن شعبات دیگر هندوکش  به طرف شرف  وغرب جران خروشان دایمی داشتند  و  هم در بعضی جا ها ی آن برف کوچ های موسمی  به وقوع  می آمد.                             چهار دهه  می شود که مخزن برف های دایمی  هندوکش با توجه  تحولات اقلیم  جهانی وهم  زمان   از بابت عدم کنترول دولت در حفاظت  و نگهداری  جنگل ها و بوته ها  دامنه کوه ها   استفاده  بی رویه  مردم روسا ها  از پوشش سبز  گیاهی  برهنه  شده اند و  گرمی در جه حرارت  زمین  به  منطقه  یخچالهای طبیعی  ما  آسیب  رساند   و اندک  اندک به  ذوب شدن شروع نموده اند  و به همین سبب  در موسم بهار  در یاها  طغیانی  و  در فصل تابستان جریان بعضی دریا های  کم شده  مانند دریای کابل  به قلت  آب  مبدل شده است.    و هم او ضاع نا بسامان  دو دهه آخیر  کم توجهی مقامات مسُول بخاطر پول ناچیز  از بابت کندن  ریشه شرین بویه  هنگ بد بوی  دامنه های  روستا ها  از پوشش  این گیاه  محیط  زیستی لخت برهنه  شده  و  در آب  چشمه ٫ مقدار آب  کاریز ها کاهش  چشم گیری بوجود آمده یا کاملاً خشک گردیده است.                                                                              و ظیفه اداره ملی حفاظت محیط زیست  در تمام ولایت ها با واحد های دومی آن  تنها سوق دهی و جهت دهی نیست  بلکه  مسوولیت حفظ منابع  طبیعی  کشور  طبق احکام قانون  بدوش اداره ملی حفاظت  محیط زیسنت می باشد.                                                         اگر  اداره  ملی حفاظت  محیط زیست  خود را تکان ندهد و خود  ابتکار  راهکاری ها را  با  واحد های دومی  نواحی حفاظت محیط زیست  برای مبارزه با تغییر  اقلیم  روی منابع آبی  برنامه سازی  نکند    یقیناٌ  اثر تغیرات اقلیمی جهان  تاثیرات منفی  آن بالای منابع  آبی  کشور  بخصوص کم شدن مساحت  یخچال  کوه ها  کم  آبی را در بعضی  ولایات  اثرات نا گور آن بالای  زرا عت وباغداری چاروادادری ما  بجا خواهد گذاشت.                                        بنا ابراین  تعلق گرفتن   مدیریت  اداره ملی حفاظت محیط زیست  با اشخاص متحصص شایسته و حق خواه  ٫دلسوز  وطن دوست  طراح ٫ برنامنه ساز  به طور خلاصه  بگویم  پالسی ساز لایق  که انسانیت را در نظر بگیرد و به تهداتش در قبابل  محیط  سالم  عاری از گرد غبار  وطن اش عمل کند و خواسته های مردم این سرزمین جنگزده  که  از قبیل  احیای پسته زارهای شان   ٫ علفچرهای مراتع شان  و  شکوفایی و سرسبزی  شهر ٫ نواحی ٫ دهات ٫ روسا برآورده سازد.  هنوز  هم  کشور در سطح منطقه دارای  پتانسیل  خوب منابع  آبی است پس چرا گرفتار خشکسالی  از بابت تخییر گستر ش آب هوای جهانی گردد و به علت ضعف در مدیریت  آب  در این عصر فناوری و تخنیک  های ساده  آب رسانی بدو ن  ساخت جوی و کانال یا حفر نهر ها به  دامنه  ها و تیپه ها ی  در نواحی دره ها   می توان آب  را   لوله  های  هایدرولیک به  سهلی   رسانید ٫  به نهال شانی  جای  بایر باقی مانده را  انجام داد .                                                                                                             ما باید  با سعی   تلاش مداوم   در حفظ منابع طبیعی  کشور   هر ساله  بارور ی کوه ها را  بوسیله  کشت و تکثر  گیاهان بومی  بپردازیم  و در نتیجه  باروی کوه ها  با گیاهان  علاوه بر آنکه  جلوی گیری سلاب ها موسمی در مناطق گرفته  خواهد شد .                               تنوع حیاتی  گیا هان درمنطقه  مراتع  چون آب و خاک و حیات و حش  محافظت  می کنند . افغانستان یکی از نگات عطف تنوع بیولوژیکی در جهان  می باشد  در سلسله  کوه های  هندوکش  از باعظمت ترین کوه  حدود بیش از ۴۰۰۰ گونه گیاه پیدا می شود که از این  مجموعه بیش  از ۳۵ در صد آن ٫ یعنی یک سوم  مجموع نباتات این کشو ما  بومی هستند.
راهکاری های ساده کم هزینه  برای  کاهش  دما مراتع   و اجرای آن  از طرف رهنمایی های  متخصص حفاظ محیط زیست  با همکاری  مردم محل روستا ها   در تحت  بر نامه  جهانی سازمان ملل  کمک مواد عذایی در بدل کار  توزیع کند جهت  ازدیاد  گیاهان  در کوه  دامنه ها    عملی کرد :
اول : جمع آوری  تخم گیاهان و بوته های  بومی  دانه  دار محل  را  در فصل  آخیر بهار و اوایل تابستان جمع آوری کرد و  دانه های خسته ای  مانند دانه بادم کوهی ٫ توغ ٫  دولانه  ٫ پسته ٫ چهار مغز ٫ جلغوزه ٬ زیتون  وغیره ….  را در فصل تیرما ه چند روز  پیش  یخ زدن   زمین  در کوه  دامنه ها دانه را   زیر خاک کرد و تخمه های کدو مانند  کمال ٬ نی کوهی  یا  ارزن  مانند گون خادار  ٫رواش  و غیره … را  بعد از  آب  شدن برف و یا یخ  زمین بر آمدن  در دامنه ها بذر  پاشی کرد.  دانه های  شانده یا بذر شده در نمی  با گرم شدن  خاک  جوا نه  زنی  می کنند و تولید ساقه و برگ  می منند و  گیاه جدید در محل تولید پیدا  می شود.               دوم :  طریق  تکثیر  بوسیله  قلم و خواباندن شاخه درختجه ها  و بوته های قدبلند ممکن است٬ قلمه  قسمتی گیاه  بعد از جدا کردن از پایه  استعداد ریشه زنی را داشته باشد ٬ قلم از شاخه های فصل جاری کرفته می شود .  در محیط کشت ریشه دار معمولترین  روش از دیاد  و آسانترین  ارزانترین  روش های ازدیاد گیاهان است. خواباندن شاخه  در زمین  از آن  ریشه های نا بجا  تولید می شود و بعد لپیه برگ ضاهر  شده  و آنار به اسانی قلمه زده تکثیر کنید .                                                                                                                  سوم  :  طریق  از دیاد گیاهان یا بوته ها  بوسیله ریشه ( ریزوم ) شانی است که  گیاهان  دارای ساقه  زیرزمینی اند ( غده یا ریزوم ) ویا داریی ریشه هایی هستند که بطور افقی قرار می گیرند و ساقه ها از خود تولید می کنند.                                                            چهارم  : با  ایجاد پروژه های تحفظی  خاک و تنظیم  آب  در تپه ها  با عث  احیا مجدد منابع  طبیعی و در نتیجه  افزایش چشم سارها  و علفچر های سرسبز می شود.   پنج  گسانی که به عرص های  مناطبیعی  تجاوز و آنرا تخریب  می کنند  مجرم شناخت و مورد باز پرسی از طرف از طرف پلیس قرار گیرد.                                                                                 هدف از فعالیت های برنامه تحفظی خاک و تنظیم آب در جهت پوشانیدن روی زمین  کوه های صیقل شده  بوسیله کاشت نباتات یا گیاهان و این تدابیر بخاطر جلوگیری از تخریب خاک و در نهایت پیشگیری از اثرات منفی  بلند روی درجه حرارت کره زمین از  متضرر شدن محیط زیست است.                                                                                                                  پنچم  : راه ها  ساده  حفظ منابع  طبیعی   در سرجشمه  موضوع ذخیر ه سازی  آب دریا ها در در ه های  مناطق کوهستانی  با ساخست بند های بسیار کوچک  می توان مدیریت کرد.    ششم : استحکام  جهیل با کاشت نی  و طراف آن مملو  از نی  وغرس نهال های بوته های مثمر و زینتی  و این اشجار هم  مانع از بلند  رفتن درجه حرارت منطقه و اطراف جهیل ها می گردد. این  جهیل  میراث طبیعی که یکی از نعمت الهی استند و حفظ ونگهداری آنها  وظیفه هر شهرونداست تا باید در  حفظ آنها همکاری و تلاش کند.                                               جهیل ها جهیل ها  مهد  جای گا ه دگر گونی زیستی یاد می شود که با فراهم ساختن آب و قابلیت زاد آوری رول مهم در دوام زیست گونه های بی شمار گیا هان وجانوران و بخصوص حیوانات وحشی ( بز کوهی , قوچ کوهی  , پلنگ وغیره ) ایفا می کنند .                               این جهیل  روزانه یک مقدار زیاد حرارت هوا را جزب کرده و در اثنای شب آن را دوباره آزاد می کند و بدین صورت از شدت گرمی روز وسردی شب تا حدود کاسته وامکانات زندگی را برای نباتات وحیوانات  درمحیط  واطراف خود فراهم می کند.
هفتم : یکی  راهای حفظ از منابع طبیعی  مدیریت چرای  رمه ها و گله  ها در کشور  است باید  مدیریت  چرا  گله  ها  با  رهنمایی های  متخصصان وکارشناسان حفاظت محیط زیست  پیش رود.  از دیگا ه کارشناسان محیط زیست نگهداشتن حداقل علوف در سطع مراتع برای حفاظت از خاک تا زمانیکه  غلف یا گیاهان بطور کلی تجدید حیات نمایند ضروری است.  توجهی  داشته  با شپد  چراندن  چاروا ها  دارای  پراکنده مناسب در چرگاه  ها  باشند  تا  به افزایش  طول  دوره استراحت گیاهان  علوف  ای مرغوب کمک شود.  به این روپش چرا  گیاهان فوق العاد قوی خواهند و سیستم ریشه آنها نیز بالا می با شد ٫ کمترین آسیب را خواهند دید.                                                                                                          چراندن رمه های گوسفند و گله بز در چراگاه های منطقه یخچالی هیچ ممکن  نیست  بخاطریکه در نتیجه چراندن بی رویه باعث تخریب اکوسیستم کوهستانی می شود.                هشتم : توپو گرافی افغانستان  دره های  متعدی را  تشکیل داده است.  این دره ها  بین دو که  قرار داشته و دارای شرایط   طبیعت خاص می باشند .  با  غرس   نباتات  بومی   از قبیل  خنجک ٫  ارچه ٬  پسته  ، سرو  ٫ جلغوزه ، زیتون ،  با دام   چارمغز  ؛ عر عر  بید  سفپیدار  با عث  افرایش کیفیت محیط زیست  می شود  و  هم شادابی   محلات  نواحی  دهات   کمک  در عرصه  زراعت  ، باغداری و جارواداری  است  که  در آن اقتصاد و معیشت مردم  نواحی  دهات  هم تامین می شود.
این یافت جدید تنها بخش از مطالعه کارشناسان  حفظ  محیط زیست  تاکیدشده است  اگر  در زمره  حفظ یخچالهایی  طبیعی هندوکش  از طرف اداره ملی حفاظت  محیط زیست در منع  چرا گله ها  کوناهی  انجام گیرد. یخچال ها طبیعی  زاینده  سفره آب های زیرزمینی ٫چشمه ها ٫ تغذیه  رودها و قنات ها  می باشد.                                                            یخچالهای طبیعی  که در کوه های هندوکش  وجودارند حدود ۸۵ فیصد  منابع آبی کشور از آن طریق بدست می آید و دریا های مهم افغانستان عمدتاْ  از ذوب یخچالها کوه های هندوکش  وجهیل های یخبندان  آن  سرچشمه می گیرد.

داکتر یارمحمد حیدر زاده کار شناس محیط زیست سویدن
دوست گرامی این طرح  در صفحه  عومی فسبوک  به نشر ریده است و از هر  هم وطن  خواهشم می کنم  جهت غنامندی  آن  تبدیل بر  یک طرح جامع به نظر تان  ضرورت دارم

Short URL: https://www.turklar.com/?p=14838

Posted by on اسفند ۲ ۱۳۹۴. Filed under تازه ها, مقالات. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0. You can leave a response or trackback to this entry

Leave a Reply

Search Archive

Search by Date
Search by Category
Search with Google

Photo Gallery

© 2018 ففتا. تمام حقوق محفوظ و متعلق به ففتا است. ورود - میزبانی وب آی پی پلنز

مقالات منتشره در سايت ففتا بيانگر نظريات نويسندگان آن است و فدراسیون فرهنگی توركان افغانستان مسئوليت آنرا ندارد. ازطرف اداره سايت