ففتا

حضرت علیشیر نوائی

دپلوم انجنیرحسن پیمان:
———————

الوغ امیرالکلام
نظام الدین امیر علی شیر نوائی نینگ
====================
(۵۷۵ )
نچی
توغولگن گونی مناسبتی
حقیده
============
بیر سوز..ا
( خلق ارا سمپوزیمی کابل-هرات-و مزار شریف ده طنطنه بیله ن قرولیب اوتتی )
(۱۲-۱۷/اپریل ۲۰۱۶م)
***
حضرت امیرالکلام الوغ نظام الدین امیر علی شیر نوائی ( بابا ) بیله ن تانیشینگ :
=============================================
نوائی ده بولسه کشی آشنا
:بو سوز لرنی ییشیت سین برچه، دنیا
؛ اَبَرسوی مرد دانیش شیر نوائی
امیر علی شیر نوائی” دیر نامی”
سکیز یوزوقیرق تورت )یلده توغیلدی)
توقوز یوز وآلتی) یلده فوت قیلدی)
اینگ نامدار الوغ عالم پژوه چی
جهانده مشهور شخصیت بیلیمچی
سلطان حسین بایقرا در باریده
بیوک باش رهبری اونینگ یانیده
: نظام الدین کیچکینه بخشی” اوغلی”
کیچکینه بهادر ” ملقب بولدی ”
“بیوک شاعر دانا فاضل “ذول لسان
“تورکچه” – “عرب ” – “دری” ده یازدی روان
***
تیل تانیش لیک لری حقیده – نوائی نینگ سیاست بیلیمدان لیک لری -سیاستچی و تیل دانش لیک لری حقیده :
==============================================
کوپ تیل لرده” امیر ” بولدی آشنا
تورکچه – دری- عرب تیل لرده : بو “بابا”
چغتای” تورک تیلی بنیاد اَیلدی”
“پشتو” تیلگه هم یاز گن دیب اَیته دی
نوائی دیب” : یازدی تورکی تیلیده”
فانی ” دیب هم لقب یاز دی بو تیلده ”
سیاستچی اینگ فرا صت ییگه سی
فخرِ جهان: تیموری لر دوره سی
“بایقرا” نی همدرس ، هم مدرسه سی ،
:بو محکم دوست لیک لرنی ثمره سی
مدنیت لر اوج ییتکن دوره سی ،
برچه ییش :نوائی نینگ مشوره سی
: حلالیه” قصیده تقدیم ییتی”
“بایقرا ” اوقوودی وحیران ییتی
هرات ، استر آباد ، “مُهر دار “حاکمی :
سیاستچی شهرت ده چیقدی نامی
مشورت نی خوش کوردی، سیاست دن
دانشی هر تا مانده پار لاق بولگن
مهر دار لیک” امیر شیخ گه تاپشیر دی”
بیوک پارلاق مشوره لر نی بیر دی
بو عالم نی نبوغی چیقدی اوجده
مدنیت – فرهنگ چیقدی عروج ده
عدالت طنطنه سی رونق آلدی :
بر چه قوم طائیفه لر ، خرسند قالدی
نژاد پرست فرقه لر ده یول بیر می :
بو دوره لر گه هیچ نفاق بولمه گی…!
***
نوائی نینگ پارلاق مدنیت
و مشعشع فرهنگ دوره لرده یاشادیق لری حقیده :
============================

، اوچ یوزو ییتمیش بیش” دن کوپ : اثری”
توقسن “دن آرتیق راغی مهم لری”
اینگ مهم اثر لر دن آت توته میز :
:ییگیرمه اوچینچی نی ” یاد ییته میز”
اربعین”، ” خمسه ” ، ” تواریخ” اینگ مشهور،”
، بیش مثنوی” تورک تیلده ، ناملیک دور”
، “دیوان تورک” ، ” خزائین المعانی”
، تورت ” بیوک اثری بار، بو دیوان نی”
، “بو “تورت” بیوک دیوان لر : “غزلیات
، “مثنوی” و”قطعه” هم ” رباعیات”
دری” شعر لر ده مشهور”فانی” دیوان،”
مرثیه” دیر برچه شعر ی، بو دیوان”
مرثیه لر : “دوستی” اولگنده یازدی ،
“محکم دوستی : ” عبدالرحمان جامی
چین یورک دن یخشی کورگن دوستلری :
جامی” و ” پهلوان محمد” : اولدی…ا”
: اردشیر” ، ” پهلوان محمد” اوچون”
خمسه ت المتحیر” یازدی بوتون”
“لسان الطیر” و” سرا ج المسلمین”
مشتمل دیر ” اوچ یوزو ئیلیک “بیت دِن
:نوائی یازدی بو مشهور مثنوی
منطق الطیر” کتابده ، بو معنوی”
:بدیع البدیه ” دیوان نوائی”
سکیز یوز” دن آرتیق” شعر یازیب آلدی ”
، خمسه “سینی یازدی : “اوچ یلده ” توگدی”
نظامی خمسه سی” : کوپ یل لر آلدی”
نوائی : ” تورکچه خمسه” سی مشعشع :
اونبیشینچی عصرده” ، پارلاق منبع”
نوادرالنهایه” یاز آلدی”
ضبط التاریخ نی” یازیب چیقرآلدی”
تیریلتیردی : دری – هند تورک فرهنگی،
، محبت شب باده” ، یازدی به معنی”
: وزن لر اولچاوی” ، رساله یاز دی”
، معنا لر خزینه سی ” غنا آلدی ”
: چهار دیوانی” شهرت تاپدی بو عصر”
، قیرق بیش مینگ مصرع” دیر بو دیوانِ شعر”
بو تورت جلد ه ” اوچ مینگ ” دن آرتیق شعر بار،
، ییکی مینگ و آلتی یوز” غزلی بار”
، ییکی یوز اون قطعه” شیرین سوز لر”
، بیر یوز واوتوز اوچ” ناب رباعی لر”
، سکسن آلتی فرد” – “ئیلیک چه ” : معما”
شیرین سوز لر ، پارلاق فرهنگ ، با معنا
اون ییکی مینگ مصرع” ،” دری” تیلیده”
عجائیب رساله لر بو دَوری ده
: زبده التواریخ” شهکار لریدن”
محاکمه ت الغتین”، یاد قیلگن”
نوائی اینگ بیوک فرهنگ دوست ییکن
بیوک فرهنگ حامی” : یاردمچی ییکن ”
***
نوائی بابا نینگ بیوک آثار لر-توزم لر- و معمارچی لیک خذ متلری حقیده:
=========================================

: بیوک آ ثار ؛ خذمت لریدن ئیشیت
کتابخانه” ، ” مدرسه” دن اَیتیب کِیت”
کاروان سرا”، “کسلخانه” ، “حمام “لر،”
، خانقاه” ، “کوپریک”،” اریق” : حساب سیز لر”
، مسجدلر” ، ” مناره لر” بها سیز دیر”
سخی زیارت ” : “مزار “ده توزه دیر،”
عام خلق : رفاه سیده بنیاد ئیتی ،
بقا ع الخیر” ،” رباط” نی احداث ییتی”
: امین هروی ” نی صادق سوزیدن”
قلم تیلدن قالدی : شرح بیر یشیدن
جوده کوپ، نوائی نینگ خدمت لری ،
:بیوک اثر، مشعشع فرهنگ لری
طلبه لر او چون ” اخلاصیه” لر،
درویش لر اوچون” خلاصیه” لر،
کتابخانه”،” مسجد”،” قاری خانه” لر،”
کتابخانه سِیده ماهر خطاط لر،
اینگ ماهر نامدار رسام مصور لر،
جوده هم رونق تاپتی صنعتچی لر،
نظامیه” لر قوربیدی هرات ده ، ”
، خسرویه” لر قور بیدی “مروه” ده”
، اون سکیز مینگ دینار” آی لیگ بار ایر دی”
خیر لیک ییش لر ده مصرف ییته ی دی،
، “ئیلیک ئیکی رباط” ،”اون آلتی کوپریک”
!…. ئیگیرمه ، حوض”، ” توغان” ، جوده کوپ شوندیک”
***
نوائی بابا نی باشقه چه صفتلیک آثارلری :
=======================
نیچه بیر آثار لر دن ینه اَیتکین :
معمار لیک ،” قوشخانه”لردن یاز گین ،
، نیشابور عطار” نی ” آرامگاه” سی ”
، علی شیر نوائی کتابخانه” سی”
معروف “جامی آرامگاه” سی هرات ده،
آبرهه چشمه”،”گیلائی” ، مشهد ده ،”
،”آرامگاهِ” شاه انوار تُربت جام
،”دارالحفاظ ایوان حَرَم امام”
، “کاروان سرای”، مسجدِ”ترشیز”
،”رباط ا لسفر” حمامِ ” قیرق قیز”
، بند طرق مشهد” بیر کته خذمت”
بابا کمال کوپریک ” دیک، ایل گه راحت،”
:”فنافیه مدرسه” ، مسجد”سر خس”
جوده کوپ دیر قلم ده یازیب بولمه س!….
***
نوائی نینگ سوز لری
عالِم شاعر لر حقیده :
============
برچه بیوک عالِم شاعر صنعتچی
بیلیمدان دانا لر، یانده ییغیلدی:
؛” میرخواند” ،” خاند میر”، ” مور خان”و”بهزاد ”
سلطان علی” کاشفی” دن ییتی یاد ”
: بو کتاب معروف ، شاعر عارف
شیخ فریدالدین عطار” دیر معرف”
:مجالس النفائیس” تورک تیلیده”
، اوچ یوز وییلیک ” شاعر لر حقیده ”
بیوک شاعر لر حالی ، شرح بولگن،
، معاصر شعر لری یازیلگن ییکن
خاند میر”، بهزاد” ،” واصفی” استعداد لر،”
شو “مشعشع دوره ” ده رشد تاپد یلر،
، محاکمه ت اللغتین” تورکچه دیر”
محبو ب القلوب” دیک تورکچه اثر دیر،”
🙁 مفردات رساله ” (فن معما”
یازلیب چیقدی بو شهکار زیبا ،
:”منشئت تورکی” ، ” نظم المحبت”
تورک تیلده یازیلگن دیر : کته رحمت ،
، نظام ا لجواهر” ،” مناجات ” تورکچه”
حالات پهلوان”،”اردشیر” لر تورکچه،”
، نظام الا وزان” ،”قضیه “تورکچه “دیر
، تیر انداختن” رساله هم تورکچه دیر”
،”اردبیلی” و بیوک عارف ” جامی”
عالِم لر ده ، بولدی نوائی ، حامی…!
***
حضرت امیر علی شیر نوائی (بابا ) نی استعداد ونبوغ لری اوز جانیده بلا بولیشلری حقیده : (۱)
==========================================
جانی – اوغری بوتورک ستیز جاهل لر:
سنی نامینگ نی ، تأریخ دن اوچیرر….!؟
سنی پارلاق فرهنگینگ اوچیر ماقده …!؟
اینگ بهاسیز آثارینگنی ئوی ماقده…!؟
تأریخ -فرهنگ سیز ، تورک ستیز : ” مزار ” ده :
نام – ولوحه – رسمینگ نی – ئیتیر ماقده ..!؟؟؟
مسجد نی بغض بیله ن ویران ئیتی لر،
سبک ” تیمور توزم نی ” یو قات تیلر ،
یینه بیر بهانه ده کیله جکده :
“زیارت ” نی هم بیر گون ویران ئیتسه !!!
تأریخ – فرهنگ – مدن سیز کور اندیشلر :
تورک آثاری بر چه ویران ئیتی لر …!!!
بو شخصیت نی نامی ، اوچیریل مه س
تأریخ بیلن زور اورماق ممکن ییمه س…!؟
*****
نوائینی توغولگن گونی حقیده زمامدار نی سوزی :
============================

اشرف غنی” تیل لر حقیده ایتتی؛”
:بیوک “سمپوزیم ” ده او سوز له دی
تیل لر نی ارزشی ؛ برچه “برابر” ،
“تورک تیلی ” : دری – پشتو دیک برابر
زمامدار لر ، تورک نی ، آز کوزگه کورگن
اوچینچی تیل ” تا نی مه ی : “بیر لیک” بوزگن !؟”
اشرف غنی” اَیتتی ؛ تا “بیش عصر چه : ”
بو فرهنگ مایه دیر عصر بویچه ..”
مین سوره ی من ( بیش عصر ) نیمه معنی !؟؟؟ :
بو فرهنگ : مشعشع قالر ابدی !…..
جنرال دوستم” اَیتتی: بیز لر قورق مه ی میز : ”
، “تورت یوز ملیون” دن کوپ تورک ، دنیاده میز
بر چه تورک لر بیزلرده آرقه لی دیر،
عدالت ئیتسنگ ، برچه سی سندن دیر،
تاریخ لر بویچه : قانیمیز توکدِی ،
بو گون سیزنی قفتالینگیز گه ئیتی ،
بیز لرنی (رأی )میز یخشی ! پا چا ساز…!؟ ،
اوزیمیز “یا مان ” مو حق بیرمه دینگ : آز …!؟؟؟
بیر گن حقینگ ( سمبول ) صلاحیت یوق !؟
تورک حقیده ؛ توطئه دن باشقه یوق !؟؟؟؟
تورکلر صادق وپاک ، وفا لیک اولوس
…!.صادق بیله ن صادق دیر : نی چاپلوس

***
نوائی بابا نی باشقه آثار لری حقیده :
====================

، لغا ت التورک” ، ” دری تیل ” نوائیدن”
بدیع الفت” ، ” ابوشکا “، پارلاق قیلگن،
زبان تورک” ،”سنگلاخ” ، المعانی ،”
مقالید تورک ” : باشقه آثاردیک نامی ”
بولر برچه افتخار جهانی
تورک ستیز لرده یوق بو نام نشانی…!؟
“قصۀ شیخ” و” مکارم الاخلاق”
یوو لر بیلسین اوشبو شخصیت دیر : طاق…!!!!!
***
نوائی بابا نینگ ییکینچی لر- دهقانلر- محنتچی لر – اقتصاد ساحه لریده علاقه سی
بارلیگی حقیده:
============================================
، نوائی قدر بیردی : دهقانلر ده
مدن -ثروت-اوجده باردی بو حالده
:هرکیم نی ییکیش ده علاقه سی یوق
اقتصاد-مدن ده علاقه سی یوق
بو گون بر چه حاکم لر کفایت سیز :
دهقان واقتصاد ده علاقه سیز
نوائی دیک هر گز بیلیمدان ییمه س ،
زمامدار لر اقتصاد ده توشین مه س
:”نوائی حقیده سوز چیکسیز “پیمان
قلمینگ یازش ده عاجز نا توان
عاقبت خلق ده بیوک خدمت قیلدی
اولگنده خلق : (ییتی گون) ماتم قیلدی….ا!!!!
بو الوغ امیر نی روحی شاد بولسین
برچه ده سوز لری رهنما بولسین…ا.ا.ا
حسن پیمان
فلشینگ
۱۲-۱۷/اپریل/۱۶م.

(۱)- بو قیسقه بیت نی جوده ناگزیر بولگندن کیین ( ۵۷۷ نچی) نوائی نیننگ توغولگن گونیده ؛ (فبروری آ ی /۱۸م.) یلده یازردیم که : بو تورک ستیز نژاد پرست فرهنگسیز حسود لر که برخی آثار و تاریخی بنا لر و تورکلر امپراتور لری دن نشانه قالگن بیوک توزم بنالر نی مثلاً ( تپۀ شهر ارا ) نی بیر شخصی قبرستان توزه دیلر و ( حبیبالله کلکانی ” سقو اوغلی” ( اون اَ لتی کشی اوزیگه اوخشه گن یار وشریک لرینی ) استخوانلرینی ئیلتیب بیر مالجرا جویلیک و تورک قرشی نژاد پرستلیک و تهدید لیک حرکت لر بیله ن کومدیلر…!؟ و یا کیین هم شونگه اوخشه گن ؛ مزار شریف ده سلطان حسین باقرا (امیر تیمور صاحب قُران احفاد لری ) و اونی دانشمند وزیری ” حضرت امیر علی شیرنوائی ” نی مشوره سیده توزه لگن ” سخی زیارتی نی ” یامباشیده کی مسجد نی که بیر بیوک مهم ” تیموری سبکی ده ” توزه لگن ئیدی که گویا بو نی ” محمد ظاهر شاه ” افغانستان ئیسکی پاچا سی توزه بتی ” دیب بیر بهانه توزه ب ( یعنی بو حاضر دوره زمامدارلیک لر نی صادق و ظاهر شاه خائین دیب ا وشبو ئیککی دوره لرنی مقایسه ئیتیب وحاضر دروره نی مَختب جوده یخشی دوره دیب ، ترجیح بیریب : شو بهانه ده مسجد نی ویرانه ئیتیلر !؟؟؟؟ ) که مسجد نی اورنیده بیر موزیم و یا هم بیر علمی مدرسه شکلیده ویا بیر عامه کتابخانه شکلیده ؛ بو بنا دن ئیش اَلسه لر هم بو لیدی و ویران ئیتیشده ضروت و حاجت ئیمه س ئیدی ( اویماق آسان ولی توزه ماق قیند دیر !؟؟؟). مگر تورک ستیز لرنی تورک قرشی عطش لری جوده اَرتیق و لبریز بولگن اوچون اوئیب ویران لب عقده کشا لیکلر ئیتی لر !؟؟؟ و ینه هم برچه بوزمه کارلیک لر دن کوپراغ ؛ مضحک بودیر که : ( اعتراضچی لرنی مقابلیده تاختب مسوئل کشی لر کیلیب اَیتی لر که : نی اوچون ئیلگریدن بیز لر نی خبر ئیتمه دینگیز لر ؟ حاضرچه که باشقه مسجد اونی اورنیده توزه لیب تکمیل بولدی : ئیندی سیز لر نینگ سیس لرینگیز چِیقدی دیب طمطراق هم ئیتیلر !؟؟؟؟- ) – اما بو گپکه یخشی توجه قیلینگ لر که قابل تأمل دیر : یعنی بو گپ راستی هم بولر نی فرهنگسیز بولیش لرینی قویاش دیک پالاق لب تماشا ده قویدی که : بو لر نی اوزیده شونچه بیر فرهنگی احساس لری یوق ئیکن که بیلسه ئیدی که اوشبو مسجد “تیموری سبکیده ” توزه لگن دیر و بیر تاریخی آثار و بنا دیر نیمه اوچون بی مورد ئوییلسین و ویران بولسین دیب ؛ شو احساس نی اوزلری دن بیلیب باید ویران ئیتمه سه لر ئیدی !؟؟؟؟ ، مگر نی تنها بو احساس بولر ده یوق ئیکن ، بل ؛ بیر تورک ستیز احساس بیله ن تورک قرشی تعصب بیله ن ویران قیلیب یوباردیلر – یعنی اوز لریده نیمه شونچه احساس یوق ئیدی که باشقه لر کیلیب بو احساس نی بولرده اوی غنتیریب بیلدیر سه ئیدی که : اویمه ی لر ویران ئیتمه ی لر که حساسیت لر تورغیزه دی دیب ، اولر ده اَیتماقده نی ضرورتی بار ئیدیر !؟؟؟؟؟ – که شونگه اوخشه گن تورک ستیز فاشیستی حرکت لر ئیلگریده هم شو مزاریف زیارتیده امیر علی شیر نوائی لوحه لرینی و رسم لرینی سیندیریب و ات لرینی اوچیریب اورنیده باشقه جانی لر نی اتی نی یا زیب بو ابر مرد تاریخ – فرهنگ و بیر بیوک عالم و جهان نابغه سی بیله ن اوزلرینی بر چه جنایت لر واوغری لیک تاریخی بد نام آتلرینی مقایسه ئیتیب اوزلریده شخصیت – هوئیت – فرهنگ وتأریخ و شجره توزه ماق اوچون و حتا اوز بیک تیلیده کتابلر نی ( ۷نچی دن تا ۱۱ نچی صنف ) تورک تیلده چاپ ئیتمه ی فاشیستی بر خورد ئیتی لر !؟ وباشقه تورک تبار رهبر لری و شخصیت لرینی توهین ئیتب ورسم لرینی در ودیوار لر دن اوزوب ئیرتیب خارجه قوشنی تورک ستیز مملکت لر نی اهدافلری توغریسیده ؛ ما جرا جویلیک و قصدی تحریکلر ئیتب تورک لر قرشی؛ شوندی بیر نامطلوب نژاد پرست لیک تورک ستیز عمل لرده وعقده کشا لیک لرده قول یاز بیدیلر که برچه خلقلرنی شدید اعتراض لری بیله ن مواجه بولیب محکوم ونفرین بول بیدیلر که برچه ییل لر ده قویاش دیک پارلاق بولیب کیلگن اوچون : نهایت بو تلخ تاریخی واقعیت لرنی یاشیرال مه ی شوندی بیرسوز نی اوشبو بیوک سوز لر بیله ن نوائی نی حقیده قوشوب بیرجایده یازدیم تا کیله جک نسل لربیلسینکه (مزار شریف روضه لری وزیارتی) تورک امپرا توری : (سلطان حسین باقرا ) و اونی داشمند وزیری( ابو علی شیر نوائی دن قالگن) نشانه لر ئیدی – مونی اوچون که اوشبو تورک آثار لری نی یوقاتیشی تورک ستیز نژاد پرست لر نی هدفلری نی صدریده دیر و شاید بیر گون ینه باشقه بیر معامله قیلیب شو مبارک ( روضه نی ) هم تورک لر نشانه سی دیب انفجار ئیتیب مه سه لر : ممکنات لر دن اوزاغ ئیمه س دیگنیم !؟؟؟ – حرمت بیله ن – انجنییر – ح – پیمان .

۱۰٫فبروری/۱۸م.
فاریست هیلز

Short URL: https://www.turklar.com/?p=17469

Posted by on بهمن ۲۴ ۱۳۹۶. Filed under تازه ها, مقالات. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0. You can leave a response or trackback to this entry

Leave a Reply

Search Archive

Search by Date
Search by Category
Search with Google

Photo Gallery

© 2018 ففتا. تمام حقوق محفوظ و متعلق به ففتا است. ورود - میزبانی وب آی پی پلنز

مقالات منتشره در سايت ففتا بيانگر نظريات نويسندگان آن است و فدراسیون فرهنگی توركان افغانستان مسئوليت آنرا ندارد. ازطرف اداره سايت