ففتا

فصل اول

چنداول و چنداولیان

چنداول کلمه ترکی است . در لغت جماعتی را گویند که از لشکر براه فرود آیند و یا فوج را گویند که برای حفاظت از لشکر می جنگیدند.
وقتی که نادر افشار بعد از تسخیر هندوستان بر می گشت از راه کابل بطرف پار دریا روان بود تعداد اندکی افراد را برای اداره کابل در کابل باقی گذاشت که اکثر آنها را قزلباشان تشکیل می داد و ماندگار شدند.
در دوره تیمورشاه درانی چنداول با تمام عرض و طول و شکل و شمایل خود در پهلوی دیگر محلات قدیم کابل از پیش وجود داشت.
تیمورشاه درانی زمین های باغی و خالی را در کنار راست دریای کابل به امتداد تنگی گذرگاه ، ساختن مساجد ، حمام ها ، کاروان سرا ها ، محله سردار جانخان و محله علیرضاخان ، و غیره تقسیمات کرد.
اصیل ترین مردم چنداول را قزلباشان تشکیل می داد اما نا گفته نباید گذاشت که بعضی اقوام دیگر از پشتون ها مثل محمدزاییها ، سدوزیها و هزاره ها اخصا” در وقت اغتشاش حبیب الله کلکانی در چنداول مسکن گزین شدند که همه بصورت برادروار با همدیگر روش و همزیستی داشته به فضای محبت انسانی زندگی می نمودند.
از بین چنداول جوی آب پر از آب صاف که از جوی آسیاب کشیده شده بود ، باغچه ‌و باغ ها و حویلی ها را سیراب مینمودند و محلات چنداول را باهم ارتباط می داد.

بخش عمده مردم چنداول را قزلباشان تشکیل می داد. که ( قزل ) در زبان ترکی به معنی سرخ و ( باش ) سر را معنی می دهد که تحت الفظی آن سرخ سر ولی به مفهوم کلاه سرخ ها در میان نظام اردو پذیرفته شده بود.
قزلباشان یا ترکان آذری افغانستان گروه از بازماندگان سپاه ۱۲۰۰۰ هزار نفری که به فرمان نادرشاه افشار کندهار و کابل را فتح کرده سپس در کندهار، هرات و کابل ماندگار شدند.
نادر افشار که خود نیز مربوط به یکی از گروه های این قوم بود به کمک قزلباشان توانست در سال ۱۷۳۵ میلادی سلسله صفوی را بر اندازد و مدتی ۱۲ سال بر سرزمین های فارس ، قندهار و کابل و بخارا حکم براند و دهلی را یک مرتبه فتح نمود که از آنجا غنایم بیشمار با خود به فارس برد که الماس معروف ( کوه نور ) از جمله آنها بود.
پس از قتل نادر افشار عده از قزلباشان به احمدشاه ابدالی پیوستند و او را به رسیدن به تاج و تخت یاری نمودند که این امر باعث شد مقام و منزلت خود را در دربار او حفظ کنند.
قزلباشان همواره مسلمان و شیعه مذهب میباشند اما فراموش نباید کرد که یکی قوم یا ملیت است و یکی مذهب که بعضی قزلباش ها در قوم قزلباش اما در مذهب تسنن حنفی هستند باید گفت که جد شاه اسماعیل صفوی سنی مذهب و ترک بود ولی شاه اسماعیل صفوی مذهب شیعه را انتخاب نموده بود و هم خود نادرشاه افشار اهل تسنن بود.
در افغانستان هم همین طور است که در تمام اقوام شیعه و سنی موجود است .که قزلباشان بیشتر در هرات ، غزنی ، کابل ، مزارشریف، جلال آباد، قندهار و پشاور سکونت دارند.
در کابل در محلات چنداول ، چوب فروشی ، کوچه علی رضاخان ، وزیر آباد ، افشار نانکچی و مرادخانی زیست دارند.

تیمورشاه درانی دومین پادشاه سلسله ابدالی زبان فارسی را در دفاتر رسمی معمول ساخت او پس از انتقال پایتخت از قندهار به کابل مشاوران و خدمتگذاران دربار خود را از میان قزلباش ها برگزید. پس از آن بسیاری از قزلباشان به کار های دولتی ، میرزایی و اداری مانند، صندوق داری یا خزانه داری ، مستوفی گری و منشی گری مشغول بودند و شمار دیگر به کار های دیگر مثل صنعت و تجارت رو آوردند.

محلات یا کوچه و گذر های که در چنداول موقعیت داشت قرار ذیل اند :
گذر شیرازی ها ، گذر کردها یا ( قرتها) ، گذر شاهین چی و یا ( شهنشاه ) ، قلعه هزاره ها ، گذر کله خود ها و یا ( کله خور ها) که در اصل کله خود ها بوده که ( خود) به معنی آهنی یعنی عساکر که کلاه آهنی بسر مینمودند ، گذر چهارسو و یا ( چارسوق ) ، گذر کشمیری ها ، گذر جوانشیر ها ، گذر سپاه منصوری ها ، گذر بیات ها ، گذر شهسون ها و یا ( شاه سمندها) ،گذر خافی ها و یا ( خافیا) و گذر کبرلو ها و یا ( کبیری ها) و گذر سه دکان چنداول.

قرار که روایت است در اصل قلعه هزاره ها بنام قلعه زهرا مسمی بوده و در سالیان قبل سرکار می خواست در عقب شفاخانه گندنا و یا کوه شیردروازه یک دیوار دیگر بر علاوه دیوار که در عهد کابل شاهان موجود بود اعمار نماید.
به جوانان چنداول وظیفه دادند که برای اعمار این بنا گل و سنگ به سر کوه انتقال بدهند که کار دشوار و طاقت فرسا بود هرگاه کسی تنبلی، یا سستی و یا رخاوت در کار نماید آنان را به جای گل و سنگ در همان جا بیاندازند و دیوار را آباد نمایند.
دختری بنام زهرا در شب عروسی خویش خبر شد که یکی از اقارب اش که پسر جوان و رشیدی بود به همین شکل جان خود را از دست داده است، موصوفه تصمیم گرفت تا یک تعداد از مردان را با خود در سر کوه ببرد و هر کدام را وظیفه داد که سنگی بدست گرفته موقع که کارگران سرگار آمدند به طرف آنها پرتاب نمایند که درین صورت اکثر آنها در همانجا جان دادند و مردم بعدا” این منطقه را بنام قلعه زهرا نامیدند که به مرور ایام به قلعه هزاره ها مبدل گردیده است.

Short URL: https://www.turklar.com/?p=18542

Posted by on دی ۲۵ ۱۳۹۷. Filed under تازه ها, نگاه. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0. You can leave a response or trackback to this entry

Leave a Reply

Search Archive

Search by Date
Search by Category
Search with Google

Photo Gallery

© 2019 ففتا. تمام حقوق محفوظ و متعلق به ففتا است. ورود - میزبانی وب آی پی پلنز

مقالات منتشره در سايت ففتا بيانگر نظريات نويسندگان آن است و فدراسیون فرهنگی توركان افغانستان مسئوليت آنرا ندارد. ازطرف اداره سايت