ففتا

معلومات در مورد اوزبیک ها :


اوزبیک ها متشکل از اقوام تورک از قبایل قرلوق و قپچاق (اویغور و تاتار ) اند که درسده یی چهاردهم شخصی بنام (اوزبیک خان) درآلتون اورده امارت داشت ؛ بعداز اینکه اسلام را قبول کرده ؛ دربین قبایل زیر دست خود این دین (دین اسلام) را گسترش داد. درساحه جهاد او تورکان بسیار مسلمان گردیدند . درآن زمان تعدادی زیادی از تورکان درمذهب شامانی بودند. تورکان برای این که ازسایر تورک – موغول که مشرف به دین اسلام نبودند امتیاز یابند ویا کسانیکه مشرف به دین اسلام نگردیده اند برتری داشته باشند خود را ( اوزبیک) نامیدند ( یعنی تورکان مسلمان که درتحت اداره اوزبیک خان واقع اند) ولی این اسم با مرور زمان بخصوص پس از تسلط شیبانی ها به آسیای مرکزی از جمله افغانستان اسم خاص اوزبیک به جمع مردم تورک که دراین ساحه بزرگ می زیستند , اسم عمومی گردید .
دراوایل اوزبیکان به اتحاد دو قبیله ی تورک قرلوق وقبچاق انتساب داشتند. درعصر پانزدهم این اوزبیکان با یک دیگر متحد شده ؛ نیروی بزرگی را تشکیل دادند وسایر قبایل تورک را هم به سوی خود کشانیده واقوام تورک که در دو طرف آمو دریا سکونت داشتند مختلط گردیده وقوم تورک جداگانه ای بنام ( اوزبیک) را تشکیل دادند همه یی آنها به شیوه تورکی جغتای ( تورک خاقانی ) که یکی از مکمل ترین زبان های دنیا به حساب می آید حرف میزنند ( افسوس که جهت رشد وتکامل این زبان ازجانب دانشمندان چندان کاری صورت نگرفته است اگر توجه شود ساحه رشد وتکامل این زبان خیلی وسیع بوده از لحاظ تکمیل بودن از جمله قویترین زبان های دنیا میتوان به شمار آورد ) البته لهجه تورکی جغتایی ( اوزبیک) از سده یی پانزدهم درمراکز مختلف متداول شد. با آثار محمود کاشغری و امیر نظام الدین علی شیر نوایی دانشمندان بزرگ از قبیله قرلوق وقپچاق در سده ی پانزدهم به حد اعلای تکامل خویش درآن زمان رسید . در حال حاضر درحدود بیشتر از ۱۰۰ صد ملیون نفر به زبان تورکی شرقی ( اوزبیکی و اویغوری و تاتاری ) غیراز ارقام فوق متکلمین زبان های قزاقی و قیرغیزی و عیره نی شامل زبان ترکی شرقی بوده بیشتر از ۱۵۰ میلیون جمعیت دارد. درحدود تقریبا ۷۰ میلیون نفر هم به زبان تورکی غربی (استانبولی – آذربایجانی) درجهان تکلم میکنند . از جمله در افغانستان که خود را اوزبیک میدانند از اتحاد بیشتر از هفتاد قبیله مختلف تورک تشکیل یافته که از گذشته های دور ( بنیان گذاران این خطه چون بلخ باستان به قرار تحریر الفنستون همه آسیاییان ؛ بلخ را کهنترین شهر « بالیق – بالیخ –بلخ» دنیا وام البلاد یا مادر شهر ها میدانند) دراین خطه زندگانی دارند.ا گرآمار دقیق از هیچ ملتی که درافغانستان زندگی میکنند به صورت دقیق تا به امروز وجود ندارد وما درمورد هیچ یک از ملت هایی که در افغانستان زندگی میکنند نمیتوانیم بگوئیم که کدام یکی ازآنها اقلیت ویا اکثریت است ! مگر تا زمانی که نفوس شماری دقیق صورت گیرد . ولی آمار های تقریبی که در مورد ملت های ساکن وجود دارد. بنابر همین آمار های تقریبی تعداد تورک تباران که به زبان تورکی حرف میزنند در افغانستان بین ۱۲ الی ۱۴ ملیون تخمین زده اند که عمدتاً در تورکستان جنوبی شامل ولایات بدخشان, تخار, قندوز, سمنگان,بغلان، بامیان، بلخ , جوزجان, سرپل , فاریاب , بادغیس ، هرات، غور، و حتی پروان و کاپیسا وکابل ساکن میباشند. و ولایات دیگر نیز ندرتا حضور دارند. و در ولایات دیگر زبان اصلی خودرا فراموش کردن و به زبانهای دری و پشتون تکلم می نماید اما از اسم محلات و اسم اجداد وقبایل شان پیوند به تورکان شرقی دارند.

اقوام وقبایل تورک که اوزبیک شناخته شده است تا جایی که درامکان بنده بوده درتورکستان جنوبی این قبایل را با اسم هایشان مشخص نمایم که این اقوام در هریک از قریه ها ولسوالی ها وشهر های ولایات به این نام ها وجود داشته از این قرار میباشند:

ولایت بلخ :
ایل بخدی ( ایل باقتدی), بلند ریغ ( بای اندر = بایندر=درفارسی به معنی دارنده ی نعمت فراوان ) , نوقایچی , بلحانی (بلخانی) , قرابوین , بوری , قزاق, یودوق , لقی, قونغرات, دلمر, ریشکان ( اریشقان) موغول, تیگر, قبچاق,سرق,آل تیمور, بالانی , ختای, جدوک, اون بای, قره تیری, اچه میلی, قوچی وغیره…..

ولایت بدخشان:
برلاس , ایلمبائی, یفتل, بیش قور, قلموق, پیشه یی , التی جلو, موغول, قرقیز, تورگلی, چته , تیشگان, بیگ ها, اویغور, ارغون, آق بولاق, یاول( یولا) , سرای , قیر میشی, قرلوق وغیره …….

ولایت تخار :
بیرکه ( بورکه ) قرلق ( قارلوق) موغول, بیگ ها, لقی , چیچکه, سری باش , توغل , ( توغول) , یامچی, اسقلان, قونغرات, قزلباش, سرای, سوجانی, ایماق, قوچین, مینجر, ینگی تاغن وغیره ……

ولایت قندوز:
قبچاق , قونغرات, ختای, چوراق, قرلوق, بیک, دورمن, چیچکه وغیره ……

ولایت سمنگان :
قونغرات , لقی , اویغور, بیک ,ایماق , تاتار, جغتای, قبچاق وغیره ……..

ولایت بغلان:
قونغرات, دورمن , تاتار, موغول, لقی, قره غوزی, بلقچی, سقاب( سقلاب) چاچا( چه چه ها) , نایمان, بیک, بورکه, پشه یی, مردات, چوراق( چاروق), ختای, چیچکه, قوچین, ( قورچین) , قریه قونغرات, قوچی, آق قونغرات, سرغ قونغرات, آرلات, یامچی, تورقول, قره چه, مینجر, سرای وغیره…….

ولایت جوزجان: بیگ, قرائی, یوزبیکی,آرلات,توغالی,قرلوق، ایماق، موغول,یتروغ,بیات,قره قلپاقی,قره قونغرات,لقی,قوقا, آغین, اویغور, تاتار,کیکچی,بیش باله,قوچی(قوچین),قورچین, تیموری, کلر, پشه یی, منغت, سرای وغیره………

ولایت سرپل:
لاچین, قره قوزی, الدال, یوزبیگی, زیکل(ایزگیل),پشه یی, قراجغ(قراجوق), قبچاق , خلج, چولنگر, داغلی, تاتار, شملخ, غزی( غوزی), آرلات, ایتک جباس, قره سیرخ, تبر, تغای, چلمه, بیک,آذری,سرای, مینجر, بورقود, یامچی, وغیره…..

ولایت فاریاب:
آلچین, توکلی, قپچاق, کوکی, سرقمش, بیک,آرلات بایقرا, قوچانی, قرلوق, نه جیی(نجی) , آرلات بوین ترغ, ارزولوغ, بوری, بیرکه, چوولو(جاوولا), تویمس, بیک قرامان, چغتای, قزاق, یتروغ, نوغیلی, بیش قره, قره غویلی,پیشه یی, بیماغلی,ساربان, جمشیدی(جانکیشی),اون غه جت, چومت,خلج, اوغوز(غز),قیات, ایماق, جلایر, اویرات, افشار(اوشر), آذری, پوگانی,تیلان, قرایی, یوزبیگی, ختای, یتی سرلوغ, تیگن, وغیره…….

توضیحات بالا میرساند که کلمه اوزبیک یا ملت اوزبیک چگونه به وجود آمده است بعضی از نویسنده گان ومورخین کشور ما موجودیت یا وجود اوزبیک ها را ندانسته یا مغرضانه بعداز به میان آمدن وکشور گشایی محمد خان شیبانی میدانند این تصور کاملاً اشتباه وغلط است. درحالیکه تاریخ شاهد حقیقت است این طور نبوده این ادعا رشه علمی ندارد صرف بخاطر پنهان داشتن هویت اقوام تورک تبار اوزبیک در افغانستان (ایرانا قدیم) از روی خصلت ها وتعصبات ناسیونالیستی از جانب آنها میباشد.همین موضوع را میتوان در رابطه با به وجودآمدن ملت تورک مثال آورد که بعضی از نویسنده ها و مورخین تاریخ موجودیت تورک ها را بعداز به وجود آمدن کوک تورک ها اساس قرار میدهند. در حالیکه تورک ها از اقوام التصاقی زبانان تورک تبار چون سومری ها , ایلامی ها , کاسیان , مانناها, مادها, سکاها, مساگیت ها, هون ها, اشکانیان, وغیره به وجود آمده است همین طور بعد از اسلام میتوان از غزنویان , سلچوقیان, خوارزم شاهیان , غوریان, تیموریان, بابریان وغیره همه اقوام تورک اند که اسم گذاری و تشکل آنها از نام اشخاص ومنطقه نمایندگی مینماید. میتواند مثال محکم و واقعی بوده باشد که دیگر کوره راه های تاریک برای نویسنده گان و مورخین ناقص وناسیونالیست روشن خواهد بود . جای سوال وکشانیدن موضوع را به بیرهه به خاطر فریب ملت ها نخواهند داشت . به هر حال ملت اوزبیک از جمله اقوام مطرح کشور عزیز ما میباشد که درهرمقطع زمانی تاثیر گذار در تعیین سرنوشت این خطه باستانی بوده است. که اکثریت این مردم به کشاورزی و دامداری اشتغال دارند ودرامور تجاری وپیشه وری افغانستان پرورش اسب , گوسفند , قره قول (قره کل) وقالین شهرت به سزایی در جهان دارند. مزارشریف(بلخ) مرکز اوزبیک های افغانستان است وهمچنان که گفته شد تعدادی نیروی اوزبیک در ارتش سابق افغانستان بیشترین از سایرین اقوام بوده است ولی در امور دولت و کابینه به اوزبیک ها کمترین سهم داده شده است که آن عبارت از دو یا سه وزارت خانه میباشد.

Short URL: https://www.turklar.com/?p=19711

Posted by on نوامبر 13 2019. Filed under اطلاعیه و پیامها, تازه ها. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0. You can leave a response or trackback to this entry

Leave a Reply

Search Archive

Search by Date
Search by Category
Search with Google

Photo Gallery

© 2019 ففتا. تمام حقوق محفوظ و متعلق به ففتا است. ورود - میزبانی وب آی پی پلنز

مقالات منتشره در سايت ففتا بيانگر نظريات نويسندگان آن است و فدراسیون فرهنگی توركان افغانستان مسئوليت آنرا ندارد. ازطرف اداره سايت