ففتا

میرزا عبدالقادر بیدل نینگ تورکی شعری بارمی ؟

میرزا عبدالقادر بیدل نینگ تورکی شعری بارمی ؟
حرمتلی استاد محمد حلیم یارقین جنابلری دن ابوالمعانی میرزا عبدالقادر بیدل (رحمة الله علیه ) نینگ توغریسیده اوقینگ !

☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆

میرزا عبدالقادر بیدل نینگ تورکی شعری بارمی؟
عزیز و حرمتلی اۉقووچیلر،
ابوالمعانی میرزا عبدالقادر بیدل، برلاس تورکلریدن بۉلگن. او هندوستانده توغیلیب، وایه گه یېتیب، یشب، اۉشه یېرده وفات اېتگن. او سیر محصول شاعر، یازووچی و بویوک عارف بۉلیب، اونینگ دېیرلی برچه نظم و نثر اثرلری فارسچه دیر.
ایریم بیدل شناسلرنینگ یازوولری و ایمالریگه کۉره، اوندن اۉز آنه تیلی بۉلمیش تورکچه ده مستقل بیران اثر قالمه گن. قاله بېرسه، اۉشه دور و کېینگی چاغلر تذکره لر و تاریخی منبع لرده، بیدل نینگ بیران تورکچه رساله سی بارلیگیدن خبر بېریلمه گن و بیدل نینگ اۉزی هم هیچ بیر اثریده اېسله مه‌گن.
بیراق افغانستانلیک بیدل شناس عالملرنینگ ایریملری، بیدل دن 100 بیتچه تورکچه شعر بارلیگینی اېسله گنلر. جمله دن مرحوم داکتر اثیر مېنینگ اۉزیمگه 100 بیت بارلیگینی ایتگن اېدی. شونگه کۉره مېن و دکتور شفیقه یارقین اۉشه پیتلر (60-ییللر)ده “ملی آرشیف”گه باریب، موضوعنی تېکشیریب چیقدیک. بیراق او یېرده گی بیز کۉرگن بیدل اثرلری کلیاتیده تاپالمه دیک. اما بو حقده بیزنینگ ایزله نیشلریمیز دوام اېتدی.
بوندن تشقری، پاکستانلیک تانیقلی بیدل شناس عالم دکتور غنی اۉزی نینگ “احوال و آثار میرزا عبدالقادر بیدل” عنوانلی دکتورلیک رساله سیده، بیدل نینگ تورکی شعرلری بارلیگی‌گه انیق و آچیق اشاره قیلگن.
اصلیده، دکتور غنی تهرانده رهنما استادلری نینگ مشوره لریگه کۉره، دکتورلیک رساله سیگه مواد تۉپلش همده افغانستان بیدل شناسلری بیلن فکر المه‌شیب، معلومات آلماق اوچون کابلگه کېله دی. او کابل کتابخانه لریده بیدل اثرلری نسخه لرینی کۉریش و او حقده گی معلومات تۉپلش جریانیده معارف وزیرلیگی کتابخانه سیگه هم باریب، او یېرده گی بیدل دیوانی نینگ بیر قۉلیازمه سینی کۉزدن کېچیره دی. او مذکور قۉلیازمه ده بیدل نینگ 65 بیتلیک تورکی قصیده سینی اوچره ته دی. او رساله سیده بو حقده شونداق یازگن:
“… علاوه بر آن در دېوان کابل 65 بیت که به زبان ترکی از طرف بیدل انشاء گردیده شامل می باشد. در اینجا تنها یک بیت از قصیده را ذکر می کنیم:
اې تخت تېموری اوزرا نادر
بو جمله غا حافظ اوردی قادر
ما از شنیدن این حقیقت نباید تعجب کنیم؛ زیرا میدانیم که بیدل با زبان ترکی آشنا بوده.”*
* کتابخانه معارف، نسخه قلمی نمبر 9- 504 ، ص 1001
(قره نگ: احوال و آثار میرزا عبدالقادر بیدل، تألیف دکتور غنی، ترجمۀ میر آصف انصاری، نشر پوهنزی ادبیات و علوم بشری، کابل: 1351، ص 44 و ص 183.)
شخصاً اۉزیم معارف وزیرلیگی کتابخانه سیگه هم باریب سۉراقله دیم. بیراق او یېرده اصلا بونداق قۉلیازمه یۉقلیگی معلوم بۉلدی. اۉتگن ییلی سرپل بارگنیمده، دکتور غنی رساله سیدن کۉچیرگن یازوونی جناب دکتور صاحب واحدی گه کۉرسه تیب، قۉلیازمه تقدیری حقیده او کیشیدن معلومات ایسته دیم.
استادیمیز دکتور صاحب واحدی نینگ ایتیشلریچه، انچه ییللر بورون معارف کتابخانه سیده گی قۉلیازمه لر “تاریخ انجمنی کتابخانه سیگه آلیب کېلینگن. کېین او یېردن “ملی آرشیف” می یا “کابل عامه کتابخانه سی” گه می آلیب باریلگن. انه شو نقل و انتقالات آقیمیده بو نایاب قۉلیازمه نینگ سرنوشتی نامعلوم بۉلیب قالگن.
هه دوستلر، اجدادلریمیزدن بیری میرزا عبدالقادر بیدل نینگ تورکی قصیده سی، بختیمیزگه قرشی انه شونداق مشئوم سرنوشتگه دوچ کېلیب، بوگونگه کېلیب اونینگ خلفلری آه و حسرت بیلن تاپالمه‌ی قالگنلر!
هرحالده، برکه تاپکور چېت اېل عالمی- دکتور غنی اۉز رساله سیده میرزا عبدالقادر بیدل نینگ انیق فاکت صفتیده تورکی شعر یازگنلیگی و قصیده سیدن اۉرنک اوچون بیرگینه تورکی بیتنی بیزگه یازیب قالدیرگنیگه شکر قیلیب، تیلیمیز جانکویرلری بو حقده ایزله نیشلرنی باشله سینلر.

حرمتلی M.h. Yarqin جنابلری دن دنیا بویچه رحمت

Short URL: https://www.turklar.com/turkic/?p=3713

Posted by on ژانویه 31 2016. Filed under ایرتكلر و قوشوقلر, مقالات, ینگی عنوان لر. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0. Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed

300x250 ad code [Inner pages]

Search Archive

Search by Date
Search by Category
Search with Google

Photo Gallery

120x600 ad code [Inner pages]
ورود | Designed by Gabfire themes