ففتا

هر قیسی خلق نینگ آنه تیلی و ادبیاتی اونینگ ملی روحی و اوزلیگی نینگ، مدنی- معرفی عالمی، ملی غایه سی نینگ اساسی حسابلنه دی. معرفت پرور بابامیز عبدالله اَولانی نینگ “هر بیر ملت نینگ دنیاده بارلیغینی کؤرسته دورگن آئینۀ حیاتی تیل و ادبیاتیدور. ملی تیلنی یوقاتمک اتمک- ملت نینگ روحینی یوقاتمکدور” دیگن حکمتلی سؤزلری هم بو فکرنی یققال تصدیقله یدی.
شونینگ اوچون هم قچانکه باسقینچی و استیلاچی کوچلر ایل یورتیمیزنی اؤزیگه قرَم قیلماقچی بؤلسه، اوّلا، اونی اؤز تیلی و دینی دن، تأریخی و مدنیتیدن، ملی غروریدن جدا ایتیشگه اورینگن. اولکه میز قرملیک چنگلیگه توشیب قالگن استبداد دورلریده آنه تیلیمیزنینگ رواجله نیش امکانیتلری چیک لب قوییلگنی هیچ کیمگه سر ایمس.
اؤزبیک تیلی قدیمی و بای تأریخگه ایگه بؤلیب، اونینگ شکل لنیشیده میلاد دن آلدینگی و میلاد دن کیینگی دستلبکی عصرلرده منطقه میز حدودیده یشه گن باختریلر، سغدیلر، خوارزمیلر و باشقه ایلـَت و ملت لر اؤز تأثیرینی کؤرستگنی حقیده موجود علمی منبعلر دلالت بیره دی.
اؤزبیک تیلی نینگ هر تامانلمه ترققی تاپیشی و ادبی تیل صفتیده میدانگه چیقیشیده قدیمی تورکی تیل کتته حصه قوشگنینی علیحده تأکیدلش طبیعی دیر.
شو باره ده محمود کاشغری، یوسف خاص حاجب، احمد یوگنه کی، اتایی، سکّا کی، لطفی کبی علم و فن وادبیات نماینده لری نینگ خدمتی و قالدیرگن میراثی مهم اؤرین  ایگل لگنی نی قید ایتیش جایز.
اؤزبیک ادبی تیلی اینیقسه 14- 15 عصرلرده – امیر تیمور و تیموریلر دوریده رواجلنیشی نینگ ینگی، یوکسک باسقیچیگه کوتریلدی. بویوک شاعر و متفکر علیشیرنوایی عموم بشریت مدنی خزینه سیدن مناسب اؤرین آلگن اؤلمس اثرلرینی عینا آنه تیلیمیزده یره تیب، اونینگ شهرتینی بوتون دنیاگه ترنّم ایتدی.
ظهیراللدین محمد بابر محمد رضا آگهی، بابارحیم مشرب، مقیمی، فرقت کبی اؤنلب ممتاز ادیب و علامه لریمیزنینگ ایجادیده آنه تیلیمیزنینگ لغت بایلیگی، بدیعی امکانیت لری، اونینگ گؤزل لیگی و نفاستی ینه ده یارقین نمایان بؤلگنی نی تأکیدلش لازم.
مستملکه توزومی نینگ تضییقلریگه قره مسدن، اؤز حیاتینی خلقیمیزنینگ معنوی کمالاتیگه، آنه تیلیمیزنینگ رونق تاپیشیگه بغیشلگن محمود خواجه بهبودی، عبدالله اَولانی، عبدالرؤف فطرت، عبدالحمید چؤلپان، عبدالله قادری کبی اولوغ معرفت پرورلرنینگ اولکن خذمتلرینی، بو یؤلده حقیقی وطن پرور، یورت پرور، ملت پرور صفتیده ایز قالدیرگن ضیالی انسانلرنینگ ناملرینی ایل یورتیمیز دایما حرمت بیلن ایسله یدی.                                                         بیز اجدادلردن اولادلرگه اؤتیب کیله یاتگن بی بها بایلیک نینگ وارثلری صفتیده آنه تیلیمیزنی اسرب –مپ و اویلش، اونی بای ایتیش، نفوذینی آشیریشنی اؤزیمیز اوچون اینگ استوار، عضوی دوام ایته دیگن (ترک ایتیب بولمیدیگن) یوکسک مقصد دیب بیلیشیمیز و بو مسأله نینگ اهمیتی هیچ قچان اعتباریمیزدن چیتده قالمسلیگی ضرور.
بو باره ده 1989- ییلی یورتیمیزده “دولت تیلی تؤغریسیده” گی قانون قبول قیلینیب، اؤزبیک تیلیگه دولت تیلی مقامی بیریلگنی و اوشبو حقیقی نورمه کانستیتوتیه میزده(اساسی قانونیمیزده) مهرلب قؤییلگنینی علیحده تأکیدلش لازم.

شونینگدیک، 1990- ییلی وزیرلر محکمه سی نینگ “دولت تیلی توغریسیده” گی قانوننی عملگه آشیریش دولت دستوری تؤغریسیده “گی قراری، 1993- ییلده “لاتین یازوویگه اساسلنگن اؤزبیک الفباسینی جاری ایتیش تؤغریسیده” گی قانون، 1995 ییلی ” دولت تیلی حقیده” گی قانون نینگ ینگی تحریری، 1996 ییلی اوشبو قانون نی عملگه آشیریشگه قره تیلگن دولت دستوریگه تیگیشلی اؤزگرتیریشلر کیریتیش حقیده وزیرلر محکمه سی نینگ قراری و شو کبی باشقه حجت لر قبول قیلینگنی بو باره ده مهم اهمیت کسب ایتدی.
اوشبو ساحه ده یره تیلگن نارمه تیف(معیاری) – حقوقی بزه اؤزبیک تیلی بیلن بیرگه مملکتیمیزده یشه یاتگن برچه ملت و ایلتلرنینگ اؤز آنه تیلینی رواجلنتیریش و اونی ایرکین قؤللشدن عبارت کانستیتوتسیوی حقوقلردن فایده لنیشنی کفالتلب کیله یاتگنی علیحده اعتبارگه سزاواردیر.
عین شو اثناده اؤزبیکستان ملی تیل لرینی رواجلنتیریش اوچون کینگ شرایط یره تیلگنی، بوگونگی کونده یورتیمیزده تعلیم- تربیه مؤسسه لری و عاموی اخبارات واسطه لری ییتتی تیلده فعالیت آلیب باره یاتگنی جمیعتیمیز حیاتیده ملت لرارا اهیل لیک و هم جهت لیکنی مستحکم لشده مهم عامل بؤلماقده.
کیینگی ییل لرده اؤزبیکستان ده مملکتیمیزنینگ جهان هم جمیعتی گه ینه ده چوقور اینتگره تسیه لشووینی تأمینلش مقصدیده چیت تیل لرنی، خصوصن، انگلیس تیلینی اؤقیتیش نینگ کومپلیکس تیزیمی یره تیلیب، عملده کینگ جاری ایتیلماقده.
انه شونده ی ایشلر قطاریده اؤزبیک تیلی و ادبیاتی نینگ خلقیمیز جمیعتیمیزنینگ معنوی رواجیده، زمانوی علم- فن ترقیاتیده توتگن اؤرنی و رولی بیلن باغلیق دالضرب موضوعلرده مهم علمی تدقیقاتلر عملگه آشیریلماقده، کؤپلب لغت و قاموسلر، رساله و درسلیکلر نشر ایتیلماقده. اؤزبیک تیلی و ادبیاتی بؤییچه متخصص لر، علمی- پدا گوگ کدرلرتیارلش، مذکور یؤنلیشده فعالیت آلیب باره یاتگن خادملرنی قیته تیارلش و ملکه سینی آشیریش مسأله لریگه کتته اعتبار بیریلماقده.
عین وقتده بو ساحه ده موجود کمچیلیکلرنی برطرف ایتیش بؤییچه هلی کوپ ایشلرنی عملگه آشیریشیمیز درکار. اینگ اوّلا، آنه تیلیمیزنینگ قؤل لنیش دایره سینی کینگیتیریش، اونینگ تأریخی ایلدیزلرینی چوقور اؤرگنیش و علمی اساسده هر تامانلمه رواجلنتیریش بوگونگی کونده اؤته دالضرب مسأله گه ایلنماقده.
بو حقده گپیرگنده، بیرینچی نوبتده، فونده مینتل فنلر، زمانوی اخبارات و کامونیکتسیه تیخنالوگیه لری، صناعت، بنک- مالیه تیزیمی، یوریس پرودینسیه (حقوق شناسلیک)، حربی ایش و شو کبی اؤته مهم ترماقلرده اؤزبیک تیلی اؤزی نینگ حقیقی اؤرنینی ایگل لشیگه ایریشیش، شو مقصدده زمانوی درسلیکلر، ایتیمولوگیک و قیاسی لغتلر یره تیش، ضرور اته مه و عباره لر، توشونچه و کته گوریه لرنی ایشلب چیقیش آلدیمیزده مهم وظیفه بؤلیب تورگنینی قید ایتیش لازم.
حاضرگی تیز اؤزگره یاتگن گلوبل لشوو (جهانی بولیش) دوریده اؤزبیک تیلی و ادبیاتی نینگ اؤزیگه خاص بی تکرار خصوصیتلری، تأریخی ترقیاتی، اونینگ بوگونگی حالتی و استقبالی بیلن باغلیق مسأله لری چوقور اؤرگنیش، بو باره ده آلیب باریله یاتگن علمی تدقیقات ایشلری ثمره دارلیگینی کوچَیتیریش، تعلیم – تربیه تیزیمی نینگ برچه بؤغینلریده اؤزبیک تیلی و ادبیاتی فنینی اؤقیتیش نینگ همده اوشبو ساحه بؤییچه یوقاری ملکه لی کدرلر تیارلشی نینگ صفتینی توبدن آشیریش مقصدیده:
1. میرزا اولوغ بیک نامیده گی اؤزبیکستان ملی اونیویرستیتی نینگ اؤزبیک فیلالوگیه سی و نظامی نامیده گی تاشکینت دولت پیدا گوگیکه اونیویرستیتی نینگ اؤزبیک تیلی و ادبیاتی فاکولتیت لری همده فنلر اکادمیه سی اونیویرستیتی نینگ علیشیر نوایی نامیده گی تیل و ادبیات انیستیتوتی نیگیزیده (اساسیده)علیشیر نوایی نامیده گی تاشکینت دولت اؤزبیک تیلی و ادبیاتی اونیویرستیتی (کیینگی اؤرینلرده – اونیویرسیتیت دیب یوریتیله دی) تشکیل ایتیلسین.

اونیویرسیتیت ترکیبیده 3 ته فاکولته: اؤزبیک فیلالوگیه سی، اؤزبیک تیلی و ادبیاتینی اؤقیتیش، اؤزبیک انگلیس ترجمه فکولته لری، شونینگدیک، اؤزبیک تیلی و ادبیاتی علمی- تدقیقات انستیتوتی تشکیل ایتیلسین. فنلر اکادیمیه سی نینگ علیشیر نوایی نامیده گی دولت ادبیات موزیمی اونیویرستیت ترکیبیگه اؤتکزیلیب، اونینگ نیگیزیده اؤزبیک تیلی و ادبیاتی موزیمی تشکیل ایتیلسین.
2. بیلگیلب قؤییلسین که، اونیویرستیت اؤزبیک تیلی و ادبیاتی بؤییچه فیلالوگ متخصص لر، علمی پیدا گوگ کدرلر، یوقاری ملکه لی ترجمانلر تیارلش، علمی- تدقیقات ایشلری آلیب باریش، ساحه خادم- لرینی قیته تیارلش و ملکه سینی آشیریش، عین شو یونلیشلرده علمی و اؤقوو- میتودیک متیریال لرنی ایشلب چیقیش بؤییچه تیَنچ عالی تعلیم مؤسسه سی حسابلنه دی.
3. اونیویرستیت نینگ اساسی وظیفه لری ایتیب قوییده گیلر بیلگی لنسین:
اؤزبیک تیلی و ادبیاتینی، اونینگ اؤزیگه خاص خصوصیتلری علمی- نظری فلسفی- ایستتیک اساسلرینی، زمانوی تعلیم تیخنالوگیه لرینی چوقوراؤزلشتیرگن، دَور طلبلریگه جواب بیره دیگن یوکسک ملکه لی علمی و پیدا گوگ کدرلر تیارلش؛
علمی، بدیعی و باشقه ساحه لرده گی ادبیاتلرنی اؤزبیک تیلیدن انگلیز و باشقه خارجی تیللرگه، شونینگدیک، جهان تیل لریدن آنه تیلیمیزگه یوکسک صفت و مهارت بیلن ترجمه قیله دیگن ترجمانلر تیارلش؛
طلبه یاشلرنی، اؤزبیک تیلی و ادبیاتی نینگ بای امکانیتلریدن فایده لنگن حالده، وطن گه محبت و صداقت، عموم بشری قدریتلرگه حرمت روحیده، کینگ دنیاقره شگه ایگه بؤلگن و مستقل فکرلیدیگن، معنوی ییتوک انسانلر ایتیب تربیه لش؛
اؤزبیک تیلی و ادبیاتی، فولکلوری نینگ تأریخی شکل لنگن ادبی، لینگ ویستیک (تیل شناسلیک)مکتبلری و تعلیماتلری، ممتاز و زمانوی میتودلرینی، بویوک اجدادلریمیزنینگ اؤزبیک و جهان تیل شناسلیگی رواجیگه قؤشگن حصه سی، اولرنینگ علمی میراثی، آنه تلیمیزنینگ خلق ارا مقیاسده اؤرنی و نفوذی، اونینگ باشقه تیل لر بیلن علاقه لری، اؤزبیک تیلی و ادبیاتی نینگ رواجلنیش استقباللری بیلن باغلیق علمی معمّالرنی تدقیق ایتیش؛
اؤزبیک تیلی نینگ اصل طبیعتی و خصوصیتلرینی یره تیش، اونینگ تاووشلر تیزیمی و اولرنینگ یازووده عکس ایتیشی، جاری املا قاعده لرینی تکامل لشتیریش بؤییچه علمی اساسلنگن تکلیف لر تیارلش، تورلی موضوع و یؤنلیشلر بؤییچه لغت و قاموسلر، رساله و درسلیکلر یره تیش؛
عموم تعلیم مکتبلری، اکادمیک لیسه لر و کسب- هنر کاللیجلری، عالی تعلیم مؤسسه لریده اؤزبیک تیلی و ادبیاتی فنینی اؤقیتیش نینگ ینگی و ثمره لی میتودلری بؤییچه علمی ایزلنیشلر آلیب باریش، ایلغار پیده گاگیک (تعلیم و تربیه) تیخنالاگیه لرنی کینگ جاری ایتیش؛
آنه تیلیمیزنینگ انترنیت جهان اخبارات ترماغلری ده مناسب اؤرین ایگه لشینی تأمینلش، اونینگ کمپوتر اسلوبینی، اؤزبیک تیلی و دنیاده گی ییتکچی خارجی تیللر اساسیده ترجمه دستورلری و لغتلر، ایلیکترون درسلیکلر یره تیش بیلن باغلیق علمی- میتودیک ایشلنمه لر، عملی توصیه لر تیارلش و بو باره ده ایریشیلگن نتیجه لرنی عملیاتگه کینگ تطبیق ایتیش.
4. اونیویرستیت فعالیتینی تشکیل قیلیش بیلن باغلیق برچه مسأله لرنی حل ایتیش اوچون علاوه گه موافق ترکیبده ریسپوبلیکه کومیسیونی توزیلسین.

ریسپوبلیکه کومیسسیونی (ش ح. میرزا یف)گه:
اونیویرستیت فعالیتینی یؤلگه قؤییش بؤییچه وزیرلر محکمه سی نینگ قراری تیارلش وظیفه سی تاپشیریلسین.
اوشبو قرارده اونیویرستیت نینگ ترکیبی توزیلمه سی و شتت بیرلیکلرینی (….)تصدیقلش، اونیویرستیتنی بیلگی لنگن ترتیبده دولت رویخطیدن اؤتکزیش بؤییچه ضرور چاره تدبیرلرنی عملگه آشیریش، اوستاو(اساسنامه) حجّتلرینی ایشلب چیقیش و تصدیقلش؛
اونیویرستیتنی وقتینچه جایلشتیریش اوچون تیگیشلی بنا بیلن تأمینلش؛
اونیویرستیتنی یوقاری ملکه لی کدرلر بیلن تأمینلش، شو مقصدده میرزا اولوغ بیک نامیده گی اؤزبیکستان ملی اونیویرستیتی نینگ توگه تیله یاتگن اؤزبیک فیلالوگیه سی، نظامی نامیده گی تاشکینت دولت پیدا گوگیک اونیویرستیتی نینگ اؤزبیک تیلی و ادبیاتی فکولته لری همده فنلر اکادیمیه سی نینگ علیشیر نوایی نامیده گی تیل و ادبیات اینستیتوتی نینگ رهبر و علمی خادملری، پروفیسور- اؤقیتووچیلرینی بیلگی لنگن ترتیبده اتتیستتسیه (تیکشیریش -سناو)دن اؤتکزیش؛
اونیویرستیت آلدیگه قؤییلگن وظیفه لرنی عملگه آشیریش اوچون زمانوی طلبه لرگه جواب بیره دیگن اوقوو ریجه لری و دستورلر، اوقوو ادبیاتلرینی تیارلش و نشر ایتیش؛
اونیویرستیت اوچون قوریله دیگن و ریکانستروکسیه(قیته قوریش) قیلینه دیگن تیگیشلی بنالر، اونینگ حدودیده گی میدان و خیابانلرنی ریکانستروکسیه قیلیش مقصدیده قوریلیش- مانتاژ ایشلرینی تشکیل ایتیش، خصوصا، باش لایحه سی و پودره تچی(تیکه دار) تشکیلاتلرینی، استثنا طریقه سیده، تیندیر(مناقصه و مزایده) سودالری اؤتکزمسدن تنلش، قوریلیش- مونتاژ ایشلرینی لایحه- قیدیروو ایشلری بیلن بیر وقتده آلیب باریش و اولرنینگ بیلگی لنگن مدتده مالیه لشتیریشینی تأمینلش، قوریلیش- مونتاژ و جهازلش ایشلرینی 2017- ییلی نینگ 1- اوگوست گه قدر یکونیگه یتکزیش بیلن باغلیق چاره- تدبیرلر کؤزده توتیلیش.
5. اونیویرستیتده اؤقوو جریانی 2016/ 2017 اؤقوو ییلیدن باشلب تشکیل ایتیلسین و 1- کور- سگه قبول کؤرستگیچیلری بؤییچه تکلیقلر اؤرنه تیلگن ترتیبده تصدیقلش اوچون تقدیم ایتیلسین.
6. اؤزبیکستان بدیعی اکادیمیه سی بیر آی مددت ده:
اونیویرستیت نینگ باش بناسی آلدیده گی میدانده اولوغ شاعر و متقکر علیشیر نوایی هیکلینی اؤرنه تیش بؤییچه تیگیشلی تشکیلاتلر بیلن بیرگه لیکده ایجادی تنلاو اعلان قیلسین و اونی بیلگی لنگن ترتیبده اؤتکزسین؛ هیکلنی یره تیش و اؤرنه تیش بیلن باغلیق خراجت لرنینگ حساب- کتابینی اؤزبیکستان ریسپوبلیکه سی مالیه وزیرلیگیگه تقدیم ایتسین.
7. اونیویرستیت نینگ مادّی- تیخنیک بزه سینی(اساسینی) مستحکملش اوچون اؤزبیکستان ریسپوبلیکه سی وزیرلر محکمه سی تامانیدن تصدیقلنه دیگن رویخطلر بؤییچه مملکتیمیزحدودیگه آلیب کیریله دیگن کامپوتیر تیخنکه سی، مخصوص اسباب- اوسکونه و اینوینترلر(احتیاط قسملر)، استثنا طریقه سیده، 2020- ییل- نینگ 1- ینوریگه (جنوری گه)چه باجخانه (گمرک)تولاولری (باجخانه رسمیلشتیرو و یییغیملری بوندن مستثنا) تولشدن آزاد قیلینسین.
اؤزبیکستان ریسپوبلیکه سی عالی و اؤرته مخصوص تعلیم وزیرلیگی همده فنلر اکدیمیه سی بیر آی مددت ده منفعتدار وزیرلیک و اداره لر بیلن بیرگه لیکده قانون حجت لریگه مذکور فرماندن کیلیب چیقه دیگن اؤزگرتیریش و قؤشیمچه لر کیریتیش تؤغریسیده اؤزبیکستان ریسپوبلیکه سی وزیرلر محکمه سیگه تکلیفلر کیریتیش.
9. اؤزبیکستان ملی اخبارت اگینتلیگی، اؤزبیکستان ملی تیلی رادیوکومپانیه سی، جهان اخبارات اگینتلیگی و باشقه عامّوی اخبارات واسطه لریگه مذکور فرماننی کینگ یاریتیش توصیه ایتیلسین.
10. اوشبو فرمان نینگ بجریلیشینی نظارت قیلیش اؤزبیکستان ریسپوبلیکه سی نینگ باش وزیری ش. میرضیایف ذمّه سیگه یوکلنسین.

 

اؤزبیکستان ریسپوبلیکه سی پریزیدینتی

ا. کریموف

 

 

تاشکینت شهری.
2016- ییل 13- می

تییارلاوچی: شرعی جوزجانی

Short URL: https://www.turklar.com/turkic/?p=3807

Posted by on ژوئن 23 2016. Filed under الوغ شخصیتلر, بیلدریش و پیاملر, ینگی عنوان لر, ینگیلیکلر. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0. Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed

300x250 ad code [Inner pages]

Search Archive

Search by Date
Search by Category
Search with Google

Photo Gallery

120x600 ad code [Inner pages]
ورود | Designed by Gabfire themes